Cliëntenonderzoek (CDD)
Cliëntenonderzoek onder de Wwft betekent dat u de cliënt en relevante betrokkenen leert kennen, hun identiteit controleert en de risico's van de relatie beoordeelt. Het omvat ook doel, vertegenwoordiging, UBO-onderzoek en voortdurende controle. Customer Due Diligence (CDD) en Know Your Customer (KYC) zijn gangbare termen voor dit kennen van de cliënt. Deze pijler beschrijft de wettelijke hoofdlijn voor instellingen in Europees Nederland op 21 november 2026; de precieze verplichtingen hangen af van sector en activiteit.
Wat is het cliëntenonderzoek?
Artikel 3 Wwft bepaalt welke resultaten het onderzoek moet opleveren. U moet begrijpen met wie u zakendoet, voor wiens rekening iemand handelt en of het gebruik van uw dienstverlening past bij het bekende profiel. Een dossier met alleen een legitimatiebewijs en een risicoscore is daarvoor onvoldoende.
CDD is dus meer dan een controle bij binnenkomst. Het onderzoek begint vóór acceptatie en loopt tijdens de zakelijke relatie door. Uw beleid verbindt die individuele onderzoeken aan de risico's van de instelling. Die verplichtingen gelden niet alleen voor banken: ook andere aangewezen beroepsgroepen en activiteiten vallen onder de Wwft.
Wanneer moet een cliëntenonderzoek uitgevoerd worden?
Toets eerst of uw activiteit onder de wet valt. Artikel 3 noemt onder meer de volgende aanleidingen:
- Het aangaan van een zakelijke relatie in of vanuit Nederland.
- Een incidentele transactie vanaf € 15.000, ook wanneer samenhangende transacties gezamenlijk die waarde bereiken.
- Indicaties dat de cliënt betrokken is bij witwassen of terrorismefinanciering.
- Twijfel aan de juistheid of volledigheid van eerder verkregen cliëntgegevens.
- Risico's bij een bestaande cliënt of een verhoogd risico door de staat waar de cliënt woont of is gevestigd.
- Een incidentele geldovermaking vanaf € 1.000 zoals omschreven in artikel 3, vijfde lid, onder g.
Dit is geen universele drempellijst. Voor bepaalde sectoren gelden afwijkende regels en uitzonderingen, zoals voor kansspelaanbieders, kunsthandelaren en taxateurs. Een klein bedrag sluit onderzoek bij een zakelijke relatie of relevante signalen niet uit. De afbakening staat bij Wwft-plichtige activiteiten en zakelijke relatie of incidentele transactie.
Wie onderzoekt u?
De cliënt is de natuurlijke persoon of rechtspersoon met wie u de relatie aangaat of die een transactie laat uitvoeren. Begin bij de werkelijke opdracht en contractspartij. De persoon die u belt of een formulier invult, is niet noodzakelijk zelf de cliënt. Neem redelijke maatregelen om vast te stellen of iemand voor zichzelf of voor een derde handelt; die derde kan eveneens cliënt zijn.
Bij een vertegenwoordiger controleert u zowel de identiteit als de bevoegdheid om voor de cliënt op te treden. Een correcte persoonsverificatie bewijst geen tekenbevoegdheid. Onderzoek daarvoor bijvoorbeeld de inschrijving en toepasselijke volmacht. Zie vertegenwoordigers en volmachten.
Bij rechtspersonen hoort onderzoek naar eigendom en zeggenschap en naar de uiteindelijk belanghebbenden, de UBO's. Identificeer hen en neem redelijke maatregelen om hun identiteit te verifiëren. Vertrouw niet uitsluitend op een registervermelding. Voor trusts en personenvennootschappen gelden eigen uitwerkingen. De hoofdlijn en PEP-maatregelen staan bij UBO en PEP.
Waar bestaat een cliëntenonderzoek uit?
- Identificeer en verifieer. Verzamel de vereiste gegevens en controleer de identiteit met betrouwbare, onafhankelijke bronnen. Een geschikt identiteitsdocument kan daarbij dienen; bij een rechtspersoon kan een handelsregisteruittreksel deel van de verificatie vormen. Beoordeel de bron en de koppeling met de daadwerkelijke cliënt.
- Leg de betrokken rollen vast. Onderzoek vertegenwoordigers, UBO's en handelen voor derden. Beschrijf bij een complexe structuur hoe u bij de natuurlijke personen uitkomt.
- Stel doel en beoogde aard vast. Begrijp waarom de cliënt uw diensten nodig heeft en welke activiteiten of transacties u verwacht. Onderzoek zo nodig de bron van de gebruikte middelen.
- Beoordeel het risico. Weeg cliënt, product, dienst, transactie, leveringskanaal en geografische factoren. Beoordeel relevante signalen en of verplichte verscherpte maatregelen, waaronder PEP-maatregelen, nodig zijn.
- Beslis over acceptatie. Controleer of alle vereiste resultaten zijn bereikt en leg het besluit met de onderbouwing vast.
- Monitor en actualiseer. Volg de relatie en transacties en werk de informatie bij wanneer omstandigheden veranderen. Beoordeel ongebruikelijke transacties afzonderlijk op meldplicht.
Gebruik de checklist cliëntenonderzoek om per stap het bewijs en het besluit vast te leggen. Een checklist helpt de uitvoering organiseren, maar neemt de beoordeling niet over.
Hoe past u de risicogebaseerde aanpak toe?
Stem de diepgang aantoonbaar af op het risico. Betrek daarbij ten minste de risicovariabelen uit bijlage I bij de vierde anti-witwasrichtlijn, de factoren uit bijlage II bij vereenvoudigd onderzoek en de factoren uit bijlage III bij het vaststellen van een hoger risico. Bij een onderbouwd laag risico kan vereenvoudigd cliëntenonderzoek mogelijk zijn. Dat is geen algemene vrijstelling. Bij hogere risico's en wettelijk aangewezen situaties past u verscherpt onderzoek toe. Beschrijf welke extra vraag wordt beantwoord en waarom de aanvullende informatie voldoende is.
Gebruik actuele EU- en FATF-informatie voor landenrisico's en controleer sancties afzonderlijk. Een totaalscore kan een sanctieverbod niet opheffen. Evenmin maakt een gunstige screening een onduidelijke eigendomsstructuur begrijpelijk. Uw risicobeoordeling moet de concrete relatie verklaren, niet alleen een getal opleveren.
Wanneer moet het onderzoek af zijn?
De hoofdregel is dat u het vereiste onderzoek afrondt voordat u de relatie aangaat of de relevante transactie uitvoert. De wet kent specifieke uitzonderingen op het verificatiemoment. Gebruik die alleen als de voorwaarden daadwerkelijk zijn vervuld; commerciële haast is geen zelfstandige uitzondering. Zie het tijdstip van verificatie.
Levert het verplichte onderzoek onvoldoende resultaat op, dan mag u niet beginnen en moet een bestaande relatie in beginsel worden beëindigd. Beschrijf welk resultaat ontbreekt en toets eventuele uitzonderingen. Beoordeel daarnaast een mogelijke meldplicht: een incompleet dossier alleen betekent niet automatisch dat u moet melden. De vervolgstappen staan bij onvolledig cliëntenonderzoek en meldplicht.
Monitoring en een controleerbaar dossier
Een eerder geaccepteerde cliënt blijft onderwerp van controle. Een nieuwe UBO, gewijzigde activiteiten of onverwachte betalingen kan nieuw onderzoek noodzakelijk maken. Plan reviews naar risico en reageer ook tussentijds op veranderingen. Leg vast welke informatie nog actueel is en wat opnieuw moet worden onderzocht.
Bewaar bronnen, relevante correspondentie, verificatiegegevens en onderbouwde besluiten opvraagbaar. Leg ook vast welke maatregelen u nam en hoe afwijkingen zijn verklaard. De bewaarplicht regelt de termijnen; verzamel en bewaar alleen persoonsgegevens die voor het wettelijke doel nodig zijn. Onderzoek door een derde laat uw eigen verantwoordelijkheid niet automatisch vervallen.
Toekomstig kader vanaf 10 juli 2027
De AMLR wordt voor dit onderwerp vanaf 10 juli 2027 toepasselijk. Zij brengt onder meer eigen gegevensvereisten en regels voor cliëntenonderzoek mee. Vergelijk uw formulieren en beleid vóór die datum met het toekomstige kader. De uitwerking staat bij cliëntgegevens onder de AMLR; gebruik toekomstige eisen niet als vervanging van de huidige regels.
Bronnen
- Wwft, artikelen 1, 1a, 2b–6, 8, 10, 11, 16, 33 en 34a — Nederlandse wetgever, versie 1 juli 2026.
- AVG, artikelen 5 en 6 — Europees Parlement en Raad, 27 april 2016.
- AMLR, artikelen 19–22 en 90 — Europees Parlement en Raad, 31 mei 2024; toekomstig kader.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren