Wwft: Echtheidskenmerken
Kort gezegdEchtheidskenmerken van een identiteitsbewijs zijn beveiligingen in paspoorten, identiteitskaarten en andere identiteitsdocumenten die vervalsing en wijziging moeilijker maken. U controleert ze door het originele document te bekijken, te voelen en te kantelen, zo nodig met geschikte hulpmiddelen. Vergelijk altijd met de officiële kenmerken van het juiste land, documenttype en model. Controleer daarnaast of het document geldig is en bij de persoon hoort. Een echt document kan immers door iemand anders worden gebruikt. Deze uitleg betreft documentcontrole bij Wwft-cliëntenonderzoek, met als peildatum 21 november 2026.
Wat zijn echtheidskenmerken van een identiteitsbewijs?
Een identiteitsdocument bevat meerdere beveiligingen die elkaar aanvullen. Sommige kunt u zonder apparatuur beoordelen, andere vragen een loep, passende verlichting of een documentscanner. Eén herkenbaar kenmerk is geen sluitend bewijs van echtheid. Vergelijk de combinatie van materiaal, bedrukking, persoonsgegevens en beveiligingen met het referentiemodel.
Sinds eind september 2024 zijn vernieuwde Nederlandse paspoorten en identiteitskaarten in omloop. Oudere modellen kunnen daarnaast nog geldig zijn. Een afwijking van het nieuwste model is dus niet automatisch een vervalsing. Bepaal eerst welk model u voor u heeft. De Rijksoverheid verwijst voor echtheidskenmerken naar de officiële RvIG-modelinformatie. De werkgeversregels op die pagina zijn geen regels voor het bewaren van Wwft-dossiers.
Kijken, voelen en kantelen
Schaduwwatermerk
Bij een paspoort controleert u het watermerk in het papier met doorvallend licht. Vergelijk afbeelding en plaats met de brochure van dat paspoortmodel. Een afbeelding die alleen op het papier is gedrukt, is niet hetzelfde als een watermerk. Pas deze controle niet zonder meer toe op een kunststof identiteitskaart: die heeft andere beveiligingen.
Kinegram en andere kantelbeelden
Kantel het document en bekijk of het optische beeld verandert zoals het referentiemodel beschrijft. Controleer de locatie en het verwachte effect. Bij model 2024 zijn onder meer het kinegram en de kleine kleurenfoto relevante kenmerken. Een gewone scan kan zulke veranderingen niet betrouwbaar laten zien. De precieze uitvoering verschilt tussen een paspoort en een identiteitskaart.
Voelbaar reliëf
Voel voorzichtig op de aangegeven plaatsen of het verwachte reliëf aanwezig is. Gebruik de modelinformatie voor de juiste plaats en vorm; alleen “het voelt als plastic” zegt weinig. Bekijk ook eventuele beschadigingen. Een beschadigd document vraagt nadere beoordeling, maar beschadiging bewijst op zichzelf geen vervalsing.
Checklist: identiteitsbewijs controleren en verifiëren
Gebruik deze stappen als praktische ondersteuning bij een fysieke documentcontrole. Ze vervangen geen opleiding of de modelspecifieke controle-instructie.
- Neem het origineel aan zonder hoes. Zorg dat u voor- en achterzijde en, bij een paspoort, de relevante pagina's kunt bekijken.
- Bepaal type en model. Controleer land van afgifte, geldigheidsdatum en toepasselijk referentiemateriaal voordat u kenmerken afvinkt.
- Vergelijk persoon en document. Beoordeel de pasfoto en de samenhang van de vermelde persoonsgegevens. Alleen het kunnen noemen van de geboortedatum bewijst niet dat iemand de rechtmatige houder is.
- Controleer meerdere beveiligingen. Combineer kijken, voelen en kantelen. Gebruik hulpmiddelen alleen wanneer u weet welk resultaat bij het model hoort.
- Zoek naar wijzigingen. Let op beschadiging rond foto of gegevens, onregelmatige bedrukking en bij paspoorten op de samenhang van pagina's, nummering en binding.
- Beoordeel de uitkomst. Maak onderscheid tussen geen afwijking gevonden, een onbesliste controle en een concrete aanwijzing voor manipulatie.
Een groen scannersignaal vervangt uw beoordeling van de houder niet. Omgekeerd bewijst een mislukte scan nog niet dat het document vals is. Noteer wat werkelijk is gecontroleerd en laat een afwijking beoordelen door iemand met passende deskundigheid.
Wat doet u bij twijfel?
Rond de verificatie niet als geslaagd af zolang een wezenlijke twijfel openstaat. Vraag een nadere controle of een andere betrouwbare verificatieroute volgens uw procedure. Beschrijf de waarneming concreet: welk kenmerk ontbreekt of wijkt af, met welk model is vergeleken en welke vervolgstap is nodig? Vermijd een ongefundeerde beschuldiging van fraude.
Een foto of kopie laat niet alle fysieke kenmerken zien. Voor digitale verificatie zijn andere waarborgen nodig; zie identificeren op afstand. Artikel 11 Wwft verlangt verificatie op basis van betrouwbare, onafhankelijke informatie. Een videobeeld waarop iemand een document omhooghoudt, geeft op zichzelf geen antwoord op alle verificatievragen.
Wat legt u vast?
Leg de gebruikte verificatiemethode, documentgegevens, controledatum, beoordelaar en uitkomst vast, met eventuele afwijkingen en hun opvolging. Schrijf niet alleen “paspoort ontvangen”. Een bruikbare notitie maakt duidelijk welk onderzoek de conclusie draagt en welke vraag nog openstaat.
Controleren en bewaren zijn afzonderlijke beslissingen. Het bekijken van een originele pasfoto betekent niet dat u iedere volledige kopie onbeperkt mag opslaan. De omgang met kopieën, BSN en afscherming staat bij kopie van een identiteitsbewijs in het Wwft-dossier.
Bronnen
- Wwft, artikel 11: betrouwbare en onafhankelijke verificatiebronnen — Nederlandse wetgever, versie 1 juli 2026.
- Rijksoverheid: documentcontrole en verwijzing naar RvIG-echtheidskenmerken — geraadpleegd 21 november 2026; via deze verwijzing zijn de modelbrochures voor Nederlandse paspoorten en identiteitskaarten 2024 geraadpleegd.
- Gekwalificeerd personeel bij paspoorten en identiteitskaarten — Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, 1 juni 2026; technische toetstermen en verwijzing naar de modelbrochures, geen aanvullende Wwft-opleidingsnorm.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren