Hoe onderbouwt een bank acceptatie of weigering bij verhoogd risico?
Een verhoogd witwasrisico verplicht een bank tot passend aanvullend onderzoek, maar is niet automatisch een wettelijke reden om de cliënt te weigeren. Bepaal afzonderlijk of het vereiste cliëntenonderzoek slaagt, of maatregelen het risico beheersbaar maken en of de relatie binnen het acceptatiebeleid past. Deze uitleg is bedoeld voor bankmedewerkers die acceptatie- en risicobesluiten voorbereiden in Europees Nederland. Peildatum: 21 november 2026. Een besluit op basis van risicotolerantie vraagt een andere motivering dan een wettelijke weigeringsplicht; ook regels buiten de Wwft kunnen relevant zijn.
- Toezichthouder
- DNB · AFM
- Artikelen voor deze branche
- 6
- Verandert in 2027
- Herziening vóór 10 juli 2027
Software voor deze branche: klantonderzoek met RiskResolve
‘Hoog risico’ en ‘onderzoek mislukt’ zijn verschillende oordelen
Artikel 3 Wwft verlangt dat het onderzoek aantoonbaar aansluit bij de risicogevoeligheid. Artikel 8 verlangt bij een hoger risico verscherpt onderzoek. Daaruit volgt geen algemeen verbod om cliënten met verhoogde risico’s te bedienen. De vraag is welke feiten het risico veroorzaken, welke aanvullende maatregelen nodig zijn en wat die maatregelen daadwerkelijk opleveren.
Artikel 5 bevat een andere toets: voor zover onderzoek verplicht is, moet het vereiste onderzoeksresultaat zijn bereikt en moeten de noodzakelijke gegevens beschikbaar zijn voordat de relatie wordt aangegaan. Kan bij een bestaande relatie niet aan de toepasselijke onderzoekseisen worden voldaan, dan schrijft de wet beëindiging voor. De algemene beslisroute staat bij onvolledig cliëntenonderzoek.
Een cliënt kan dus bekend en voldoende onderzocht zijn, terwijl diens activiteiten extra controle blijven vragen. Omgekeerd kan een op het eerste gezicht eenvoudige cliënt een onopgelost identiteits- of eigendomsvraagstuk hebben. Laat de risicoscore daarom niet zelfstandig beslissen of het wettelijke onderzoeksresultaat is bereikt.
Beoordeel de cliënt achter de sectorindeling
DNB benadrukt in §1.6 van zijn Q&As het belang van financiële inclusie. De Wwft mag niet worden vertaald naar onnodige uitsluiting van legitieme cliënten of volledige cliëntgroepen. Dat vraagt een beoordeling van de concrete dienstverlening en omstandigheden. Een sectorlabel is hoogstens een beginpunt voor gerichte onderzoeksvragen.
Maak bijvoorbeeld duidelijk welke geldstromen bij deze onderneming worden verwacht, hoe die samenhangen met de activiteiten en welke relevante informatie de bank kan controleren. Vraag bij een geconstateerde onduidelijkheid om bewijs dat juist die onduidelijkheid kan oplossen. Een steeds langere standaardvragenlijst zonder relatie met het risico levert niet vanzelf betere beheersing op.
De risicogebaseerde aanpak betekent ook dat vergelijkbare feiten vergelijkbaar worden gewogen. Verschilt uw besluit van dat voor een vergelijkbare cliënt, benoem dan de relevante afwijking. Dat maakt zichtbaar of de uitkomst op de individuele situatie berust.
Een beslisnotitie die de afweging zichtbaar maakt
Gebruik onderstaande vragen als praktische toets voor een acceptatievoorstel. Het is geen nieuwe wettelijke checklist. De notitie moet de verbinding laten zien tussen een concreet risico, een uitvoerbare maatregel en het resterende risico.
- Wat is het concrete risico? Beschrijf de relevante activiteiten, geldstromen of structuur en de feiten die zorgen oproepen. Vermijd uitsluitend verwijzen naar een branchecode.
- Welk onderzoeksresultaat is bereikt? Vermeld wat vaststaat, welke bronnen dat dragen en welke noodzakelijke vragen nog openstaan.
- Welke maatregelen passen daarbij? Werk uit welk aanvullend bewijs, welke controle of welke beperking van de gevraagde dienstverlening het risico kan beheersen.
- Kan de bank die maatregelen uitvoeren? Benoem de benodigde informatie, verantwoordelijke afdeling en technische of operationele randvoorwaarden.
- Wat resteert na de maatregelen? Licht toe waarom het risico aanvaardbaar is of waarom concrete onzekerheden of beheersproblemen overblijven.
- Waarop berust het besluit? Onderscheid een wettelijke belemmering, een besluit binnen het acceptatiebeleid en een uitkomst die nog juridische beoordeling buiten de Wwft vraagt.
Een productbeperking kan een te onderzoeken alternatief zijn, maar vervangt ontbrekende identificatie of UBO-informatie niet. Hetzelfde geldt voor extra controle achteraf: monitoring kan geen noodzakelijke acceptatiestap overbodig maken. Waar bijzondere maatregelen verplicht zijn, moeten die worden uitgevoerd; zie verscherpt cliëntenonderzoek.
Fictief voorbeeld: een onderneming met contante ontvangsten
Een onderneming vraagt een zakelijke rekening aan en verwacht contante ontvangsten uit haar normale dienstverlening. Het sectorprofiel geeft een verhoogd risico. De behandelaar onderzoekt de activiteiten, eigendom en verwachte geldstromen en beoordeelt passende onderbouwing van de omzet. Vervolgens beschrijft hij welke afwijkingen de bank moet kunnen herkennen en welke controle daarvoor uitvoerbaar is.
Als de benodigde informatie betrouwbaar beschikbaar is en het risico beheerst kan worden, verklaart het sectorlabel alleen niet waarom weigering wettelijk nodig zou zijn. Blijkt daarentegen dat essentiële informatie over de werkelijke zeggenschap ondanks gericht onderzoek ontbreekt, dan is dat een afzonderlijk onderzoeksgebrek. Dezelfde sectorindeling kan dus niet voor beide dossiers de volledige motivering vormen.
Risicotolerantie is geen automatische wettelijke acceptatieplicht
Een geslaagd Wwft-onderzoek verplicht de bank vanuit die wet niet zonder meer tot acceptatie. DNB beschrijft in §3.6 dat een instelling ook kan besluiten een relatie buiten haar risicotolerantie te vinden. Motiveer dan op die grond en noem het niet ten onrechte een door de Wwft voorgeschreven weigering.
Laat bij weigering of beëindiging beoordelen welke andere regels van toepassing zijn, waaronder contractuele verplichtingen, zorgplicht en eventueel het kader voor een basisbetaalrekening. De Wwft-analyse alleen beslist niet over de uitkomst van een individueel geschil. Zorg dat de verantwoordelijke juridische functie de concrete situatie kan beoordelen aan de hand van de feiten en onderzochte alternatieven.
Houd een eventuele FIU-melding afzonderlijk. Een beleidsmatige weigering maakt een transactie niet vanzelf ongebruikelijk. Bij mislukt onderzoek of beëindiging wegens onderzoeksproblemen én indicaties van witwassen of terrorismefinanciering bevat artikel 16 wel een eigen meldgrond. Ook andere meldgronden kunnen spelen; volg daarvoor de meldbeoordeling.
Actualiseer de beslisroute vóór 10 juli 2027
Op 21 november 2026 gelden de hierboven besproken Wwft-bepalingen. De vastgestelde AMLR wordt voor dit onderwerp vanaf 10 juli 2027 toepasselijk en bevat een eigen regeling voor onuitvoerbaar cliëntenonderzoek en het voorkomen van onnodige uitsluiting. Herzie de motivering en werkinstructies vóór die overgang; behandel toekomstige regels niet als huidige weigeringsgrond.
Bronnen
- Wwft, artikelen 1a lid 2, 3, 5, 8 en 16 — Nederlandse wetgever, versie 1 juli 2026.
- Q&As en Good Practices Wwft, §§1.6 en 3.6 — DNB, versie 2024.
- Verordening (EU) 2024/1624, artikelen 21 en 90 — Europees Parlement en Raad, 31 mei 2024; voor dit onderwerp toepasselijk vanaf 10 juli 2027.
Herziening gepland vóór 10 juli 2027
De Europese anti-witwasverordening (AMLR) is grotendeels van toepassing vanaf 10 juli 2027. De redactie toetst deze pagina vóór die datum opnieuw; tot dan beschrijft hij het recht op de peildatum. Lees wat er voor uw organisatie verandert.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren