Ga naar inhoud
Contact
PraktijkvraagGeldend recht · peildatum 21 november 2026Herziening vóór 10 juli 2027

Welke relaties vallen bij beleggingsinstellingen en -ondernemingen onder cliëntenonderzoek?

Inhoud nagelopen op Volgende controle 1 jun 20274 min lezenRedactie Customer Diligence

Het korte antwoord

Bij beleggingen bepaalt de feitelijke relatie wie u voor de Wwft als cliënt onderzoekt. Naast beleggers kunnen professionele tegenpartijen bij uw kernactiviteiten onder het cliëntbegrip vallen. Een distributeur of aparte beheerder verandert de taakverdeling, maar neemt de onderzoeksplicht niet vanzelf weg. Deze uitleg is bedoeld voor beheerders, beleggingsinstellingen, icbe’s en beleggingsondernemingen in Europees Nederland, met peildatum 21 november 2026. Breng per distributiemodel de contractspartijen, vertegenwoordiging en geldstromen in kaart en bepaal daarna wie verantwoordelijk is voor welk onderzoek.

Wie draagt de wettelijke verantwoordelijkheid?

Artikel 1a, derde lid, Wwft noemt beleggingsondernemingen, beleggingsinstellingen en icbe’s als afzonderlijke categorieën. Het zesde lid regelt de positie van de beheerder: bij de daarin genoemde fondsen en maatschappijen met aparte beheerder zorgt die beheerder voor naleving door de instelling. Zonder aparte beheerder ligt die verantwoordelijkheid bij de beleggingsmaatschappij zelf. Leg daarom eerst vast welke entiteit welke activiteit uitvoert.

Een vrijstelling van de Wft-vergunningplicht is niet automatisch een Wwft-vrijstelling. De AFM bevestigt dit voor geregistreerde beheerders. Ook een onderneming die uitsluitend beleggingsadvies verleent, kan als beleggingsonderneming onder de Wwft vallen. De vraag of u geld ontvangt, is dus niet de enige toegangstoets. Onderbouw uw positie met de concrete activiteit en wettelijke categorie.

Teken de keten voordat u dossiers verdeelt

Begin met een eenvoudig overzicht: wie schrijft in, wie geeft de opdracht, wie handelt namens iemand anders en voor wiens rekening vindt de belegging plaats? Voeg vervolgens de geldroute en de wijze van registratie van deelnemingsrechten toe. Een klantnummer bij de distributeur zegt op zichzelf niet wie cliënt van de beheerder is.

Artikel 1 Wwft koppelt het cliëntbegrip aan het aangaan van een zakelijke relatie of het laten uitvoeren van een transactie. Voor het onderscheid tussen een doorlopende samenwerking en een losse verrichting is er de uitleg over zakelijke relaties en incidentele transacties. De onderstaande vragen passen dat onderscheid toe op de beleggingsketen; zij geven geen algemene vrijstelling voor indirect aangeboden beleggingen.

Model of rolTe onderzoeken vraagDossierconsequentie
Belegger schrijft rechtstreeks inWie wordt deelnemer en wie handelt namens die persoon of entiteit?Koppel belegger, eventuele UBO en vertegenwoordiger aan de inschrijving.
Distributeur levert een inschrijving namens een belegger aanIs de distributeur vertegenwoordiger, zelfstandig contractspartij of uitvoerder van onderzoek?Leg bevoegdheid en taakverdeling vast; vervang de belegger niet zonder grond door de tussenpersoon.
Deelnemingen worden via een verzamelpositie gehoudenWie is juridisch en feitelijk wederpartij, voor wiens rekening wordt gehandeld en welke informatie is beschikbaar?Onderbouw welke partijen u onderzoekt en hoe u de achterliggende belangen vaststelt.
Professionele partij bij de kernactiviteitenBestaat een zakelijke relatie of onderzoeksaanleiding bij een incidentele transactie?Beoordeel deze relatie afzonderlijk van het beleggersbestand.

Een verzamelpositie maakt niet iedere achterliggende belegger automatisch UBO van de tussenpersoon. UBO-onderzoek en de vraag voor wie iemand handelt zijn verschillende onderzoeksonderdelen van artikel 3. Andersom rechtvaardigt een administratieve tussenlaag niet de conclusie dat achterliggende personen nooit relevant zijn. Schrijf op welke contracten, bevoegdheden en feitelijke geldstromen uw kwalificatie dragen.

Ook buiten het beleggersbestand kunnen cliënten zitten

De AFM rekent duurzame professionele relaties bij de kernactiviteiten tot de beoordeling van het cliëntbegrip. Zij noemt onder meer partijen die effecten bewaren of veranderingen in effectenbezit registreren. Ook een onderneming waarin een private-equity-instelling duurzaam investeert kan relevant zijn. Een kantoorleverancier is daarmee niet automatisch een Wwft-cliënt: toets het verband met de kernactiviteit en de concrete relatie.

Maak hiervoor een afzonderlijke inventaris naast de inschrijvingen. Beschrijf per partij de dienst of investering, de verwachte duur, de betrokken entiteit binnen uw organisatie en de gekozen onderzoeksroute. Zo voorkomt u dat de afdeling beleggersadministratie een volledig dossierbestand heeft, terwijl een duurzame tegenpartij uit het beleggingsproces nergens is beoordeeld.

Onderzoek door de distributeur vraagt een eigen grondslag

Het vaststellen wie cliënt is, gaat vooraf aan de vraag wie het onderzoek uitvoert. Bepaal vervolgens of u steunt op onderzoek van een toegelaten introducerende instelling, werkzaamheden uitbesteedt of zelf onderzoek doet met aangeleverde gegevens. De huidige voorwaarden staan bij cliëntenonderzoek door derden. Een distributiecontract of verklaring dat iedereen is gecontroleerd vervangt die toets niet.

Maak de beschikbaarheid van onderliggende gegevens concreet. Kan de verantwoordelijke instelling vaststellen wie is onderzocht, met welke bronnen en met welk resultaat? Hoe komen wijzigingen in vertegenwoordiging, begunstiging of eigendom bij de beoordelaar terecht? Een contractuele taakverdeling moet ook bij ontbrekende informatie uitvoerbaar zijn.

Fictief voorbeeld: een inschrijving via een adviseur

Een adviseur levert namens een rechtspersoon een fondsinschrijving aan. De inschrijving noemt de rechtspersoon als deelnemer, terwijl alleen een dossier over de adviseur beschikbaar is. De beheerder legt vast dat het onderzoek naar de adviseur de positie van de deelnemer niet afdekt. Hij onderzoekt de vertegenwoordiging en bepaalt welke gegevens over de deelnemer en diens UBO nodig zijn.

Vervolgens beoordeelt hij of het door de adviseur verrichte onderzoek binnen een toegestane derdenroute bruikbaar is. Zolang die basis en het benodigde resultaat ontbreken, wordt de inschrijving niet enkel op het bestaande adviseursdossier geaccepteerd. Het probleem zit hier zowel in de verkeerde onderzochte partij als in de onvoldoende onderbouwde taakverdeling.

Leg de uitkomst per model vast

Bewaar het ketenoverzicht, de cliëntkwalificaties, de verantwoordelijke entiteit en de afspraken over onderzoeksinformatie bij elkaar. Benoem ook welke wijziging een nieuwe beoordeling vereist. Vanaf 10 juli 2027 wordt de AMLR voor dit onderwerp toepasselijk; de pagina over toekomstige AMLR-regels voor uitbesteding behandelt de daarvoor benodigde aanpassingen. Pas die toekomstige mogelijkheden op de peildatum nog niet als huidig recht toe.

Bronnen

Herziening gepland vóór 10 juli 2027

De Europese anti-witwasverordening (AMLR) is grotendeels van toepassing vanaf 10 juli 2027. De redactie toetst deze pagina vóór die datum opnieuw; tot dan beschrijft hij het recht op de peildatum. Lees wat er voor uw organisatie verandert.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.

Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.

Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve

Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren