Wie is UBO bij een cliënt zonder aandeelhouders?
Bij een stichting of vereniging onderzoekt u wie meer dan 25% eigendomsbelang heeft, meer dan 25% van de stemmen over statutenwijziging kan uitoefenen of feitelijke zeggenschap heeft. Aandeelhouders ontbreken, maar UBO’s kunnen er wel zijn. Het bestuur komt pas als pseudo-UBO in beeld als de wettelijke terugvalvoorwaarden zijn vervuld. Deze uitleg is bedoeld voor Wwft-onderzoekers in Europees Nederland. Peildatum: 21 november 2026. Beoordeel de statuten, bijzondere afspraken en feitelijke besluitvorming samen; een bestuurslijst alleen onderbouwt de UBO-kwalificatie niet.
Drie routes naar een reguliere UBO
Stichtingen en verenigingen vallen onder de categorie overige rechtspersonen in het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018. Artikel 3, eerste lid, onder c geeft daarvoor eigen criteria. Onderzoek alle relevante routes; één gevonden persoon sluit andere UBO’s niet uit. Het gaat uiteindelijk om natuurlijke personen.
| Route | Wat beoordeelt u? | Welke stukken helpen? |
|---|---|---|
| Eigendomsbelang | Direct of indirect meer dan 25% recht op uitkeringen uit het vermogen, waaronder winst, reserves of een overschot na vereffening. | Statuten en afspraken die aanspraken op het vermogen vastleggen. |
| Stemmen over statutenwijziging | Direct of indirect meer dan 25% van de stemmen bij deze specifieke besluitvorming. | Statutaire stemregeling, ledengegevens en eventuele bijzondere stemrechten. |
| Feitelijke zeggenschap | Wie de uiteindelijke besluitvorming feitelijk kan bepalen, ook buiten een formele bestuursfunctie. | Afspraken en informatie over hoe besluiten werkelijk tot stand komen. |
Gebruik een ontvangen UBO-verklaring als informatiebron en toets de opgegeven grondslag aan de relevante stukken. De algemene begrippen en het vervolgonderzoek naar personen staan bij UBO en PEP. Hier gaat het specifiek om de rechten binnen een organisatie zonder aandeelhouders.
Vermogen: kijk naar het recht op uitkering
Het eigendomscriterium gaat niet over wie ooit het meeste heeft geschonken of wie de hoogste vergoeding ontvangt. Onderzoek of iemand een kwalificerend recht heeft op uitkering uit het vermogen. Een grote donatie levert de gever daardoor niet automatisch een eigendomsbelang op. De voorwaarden bij die donatie kunnen wel relevant zijn voor een afzonderlijke zeggenschapsbeoordeling.
Lees ook wat bij ontbinding met het resterende vermogen gebeurt. Een algemene doelomschrijving is iets anders dan een individueel recht. Is een andere rechtspersoon gerechtigd, onderzoek dan de relevante indirecte rechten en zeggenschap in plaats van die rechtspersoon als eindpunt in te vullen. Noteer per mogelijke persoon welk recht u aantreft en hoe u de omvang bepaalt.
Stemrecht: tel de juiste stemmen
Het percentage betreft stemmen over wijziging van de statuten, niet automatisch stemmen over dagelijkse uitgaven. Bij een vereniging kan de algemene ledenvergadering daarover beslissen, terwijl het bestuur de dagelijkse besluiten neemt. Controleer welk orgaan bevoegd is, wie daarin mag stemmen en hoe eventuele gewogen stemmen of bijzondere rechten uitwerken. Een standaardverdeling op basis van het aantal bestuurders kan daarom misleidend zijn.
Fictief voorbeeld: drie stemgerechtigde leden
Een vereniging heeft drie natuurlijke personen als leden. Volgens de gecontroleerde statuten heeft ieder één van de drie stemmen bij een statutenwijziging. Ieder kan daarmee meer dan 25% van de betreffende stemmen uitoefenen. Onder deze aannames kwalificeren alle drie op die grond als reguliere UBO. Of dezelfde personen ook het bestuur vormen, verandert deze grondslag niet.
Heeft een vergelijkbare vereniging vier gelijkgerechtigde leden met ieder precies 25% van die stemmen, dan haalt niemand uitsluitend daarmee de huidige grens van meer dan 25%. U onderzoekt nog steeds eigendomsbelang en feitelijke zeggenschap. Precies een kwart is geen algemene vrijstelling van UBO-onderzoek.
Feitelijke zeggenschap: volg de besluitvorming
Vergelijk de formele regels met de praktijk. Wie bepaalt welke activiteiten worden gestart, welke benoemingen doorgaan en onder welke voorwaarden vermogen wordt besteed? Een oprichter, financier of adviseur kan relevante invloed hebben zonder bestuurder te zijn. Een adviesrol of financiële afhankelijkheid bewijst op zichzelf echter nog geen uiteindelijke zeggenschap.
Vraag bij concrete aanwijzingen gericht door. Onderbouw bijvoorbeeld of een goedkeuringsrecht alleen een specifieke besteding beschermt of de organisatie feitelijk beheerst. Beschrijf het recht, de werking en uw conclusie. Zo voorkomt u zowel dat een invloedrijke buitenstaander ontbreekt als dat iedere betrokken vrijwilliger ten onrechte als UBO wordt opgenomen.
Wanneer zijn bestuurders pseudo-UBO?
Een bestuurder kan al reguliere UBO zijn wegens stemrecht of feitelijke zeggenschap. Noem die persoon dan geen pseudo-UBO. De terugval naar hoger leidinggevend personeel is pas aan de orde na uitputting van alle mogelijke middelen, zonder gronden voor verdenking, als geen reguliere UBO is achterhaald of daarover de wettelijk bedoelde twijfel bestaat.
Bij toepassing van die terugval komen de natuurlijke personen die statutair bestuurder zijn in beeld. Alleen de voorzitter of contactpersoon selecteren is onvoldoende. De volledige procedure en vastlegging staan bij pseudo-UBO vaststellen. Ontbrekende statuten of onbeantwoorde vragen bewijzen niet dat de terugvalvoorwaarden zijn vervuld.
Leg per persoon de grondslag vast
- Noteer de rechtsvorm en de beoordeelde versie van de statuten.
- Beschrijf vermogensrechten, stemmen over statutenwijziging en relevante feitelijke invloed afzonderlijk.
- Leg per onderzochte persoon de kwalificatie vast, inclusief de bron en eventuele berekening.
- Identificeer de gevonden UBO’s en neem redelijke maatregelen om hun identiteit te verifiëren.
- Herbeoordeel de uitkomst bij relevante wijzigingen in rechten, samenstelling of besluitvorming.
Een uitzondering op UBO-registratie is geen algemene uitzondering op het eigen Wwft-onderzoek van uw instelling. Stel de toepasselijke registratieplicht afzonderlijk vast. KVK beschrijft welke rechtsvormen moeten registreren; de wettelijke onderzoekscriteria blijven daarnaast van belang.
Vanaf 10 juli 2027: opnieuw de rechtsvorm beoordelen
De vastgestelde AMLR bevat in artikel 57 een afzonderlijke benadering voor entiteiten die vergelijkbaar zijn met express trusts, zoals stichtingen. Daarbij kunnen onder meer oprichters, leidinggevende en toezichthoudende bestuursleden en begunstigden in beeld komen. Dit is op de peildatum toekomstig recht. Pas die categorie niet zonder beoordeling toe op iedere vereniging en vervang niet overal alleen de procentuele grens. Zie de verdieping over UBO-regels vanaf 2027.
Bronnen
- Uitvoeringsbesluit Wwft 2018, artikelen 1 en 3 — Nederlandse regelgever, versie 30 april 2026.
- Wwft, artikel 3 — Nederlandse wetgever, versie 1 juli 2026.
- Moet je organisatie UBO-opgave doen? — KVK, geïndexeerde tekst geraadpleegd op 21 november 2026; rechtstreekse pagina niet bereikbaar.
- Verordening (EU) 2024/1624, artikelen 57 en 90 — Europees Parlement en Raad, 31 mei 2024; voor dit onderwerp toepasselijk vanaf 10 juli 2027.
Herziening gepland vóór 10 juli 2027
De Europese anti-witwasverordening (AMLR) is grotendeels van toepassing vanaf 10 juli 2027. De redactie toetst deze pagina vóór die datum opnieuw; tot dan beschrijft hij het recht op de peildatum. Lees wat er voor uw organisatie verandert.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren