Wat onderzoekt u bij een afwijkend uitbetalingsverzoek aan de notaris?
Een verzoek om notariële gelden aan een andere ontvanger uit te betalen vraagt onderzoek naar de instructie, de rechthebbende en het doel van de gewijzigde geldroute. Voor notarissen en notariële dossierbehandelaars in Europees Nederland is een toelichting van de cliënt alleen niet altijd voldoende. Peildatum: 21 november 2026. Beoordeel vóór uitvoering zowel de Wwft-risico’s als de afzonderlijke notariële regels voor uitbetaling. Een verklaarbare bestemming maakt de betaling niet automatisch toegestaan; een afwijkende begunstigde leidt evenmin automatisch tot een FIU-melding.
Welke wijziging ligt er precies voor?
Begin met de oorspronkelijke afwikkeling. Wie zou volgens de akte, afspraken en afrekening welk bedrag ontvangen? Vergelijk daarmee het nieuwe verzoek. Een ander rekeningnummer van dezelfde rechthebbende is iets anders dan betaling aan een andere rechtspersoon of een privérelatie van een bestuurder. Ook binnen één concern kunnen verschillende rechthebbenden en belangen bestaan.
Dit artikel betreft uitgaande gelden bij Wwft-plichtige notariële dienstverlening. De vraag wie geld aanlevert voor een transactie staat afzonderlijk bij betaling door een derde. Een onderzoek naar de oorspronkelijke betaler beantwoordt niet vanzelf de vraag waarom de opbrengst later naar iemand anders moet.
Twee toetsen vóór een uitbetalingsbesluit
De Wwft vraagt binnen haar reikwijdte om cliëntenonderzoek, controle van de relatie en transacties en beoordeling van ongebruikelijke transacties. Een andere ontvanger kan aanleiding zijn om eerdere informatie te actualiseren: handelt de cliënt nog voor zichzelf, klopt de opgegeven verhouding en past de afwikkeling bij de transactie? De BFT-leidraad voor notarissen behandelt deze onderzoeks- en meldverplichtingen.
Daarnaast gelden regels voor de bijzondere rekening en notariële uitbetalingen. Artikel 25 Wet op het notarisambt regelt onder meer de beheersbevoegdheid, opdrachten van rechthebbenden en hun aanspraken. Toets de betaling ook aan de toepasselijke notariële beroepsregels en uitbetalingsprocedure. Een opdracht van een cliënt of een gunstige Wwft-beoordeling vormt op zichzelf geen volledige toestemming om aan een derde te betalen.
De onderstaande vragen ondersteunen de Wwft-beoordeling; zij vervangen geen volledig notarieel betaalprotocol. Voor de algemene reikwijdte van de dienstverlening is er de pagina over Wwft voor advocaten en notarissen.
Vijf vragen bij een nieuwe begunstigde
| Onderzoeksvraag | Praktische controle | Wat blijft onvoldoende? |
|---|---|---|
| Van wie komt de instructie? | Controleer de afzender en bevestig een onverwachte wijziging via reeds bekende contactgegevens. | Alleen de naam onder een e-mail. |
| Mag deze persoon de instructie geven? | Vergelijk vertegenwoordiging en volmacht met de betreffende handeling. | Dat dezelfde persoon eerder stukken aanleverde. |
| Wie ontvangt het geld werkelijk? | Stel de bedoelde persoon of entiteit en rekeninghouder vast met passende onderbouwing. | Een handelsnaam zonder duidelijkheid over de rechtspersoon. |
| Welke aanspraak of afspraak verklaart de betaling? | Vraag de relevante overeenkomst, afrekening of andere onderbouwing en toets de samenhang. | Alleen “dit is onderling afgesproken”. |
| Waarom verandert de route nu? | Vergelijk het antwoord met de oorspronkelijke instructie en de timing. | Haast als enige reden om de beoordeling over te slaan. |
Dit zijn praktische controlevragen, geen uniforme wettelijke stukkenlijst. Voor de vertegenwoordigingsvraag kunt u aansluiten bij identiteit en bevoegdheid van de vertegenwoordiger. Een ondertekende instructie bewijst niet automatisch dat de ondertekenaar namens de rechthebbende over deze betaling mag beslissen.
Onderzoek het verband tussen bestemming en transactie
Een leningsovereenkomst kan verklaren waarom de cliënt een derde wil betalen. Controleer vervolgens of partijen, bedragen, aanleiding en afrekening bij elkaar passen. Blijkt de ontvanger een andere entiteit dan in de overeenkomst, dan blijft een onderzoeksvraag open. Ook een bestaande zakelijke relatie tussen cliënt en ontvanger verklaart niet iedere gewenste betaling.
De herkomst en bestemming kunnen met elkaar samenhangen. Als het geld direct wordt doorgestuurd naar een partij die ook bij de financiering betrokken was, moet u de werkelijke geldroute kunnen begrijpen. Waar nodig sluit u aan bij het onderzoek naar herkomst van middelen. Voorkom dat iedere aanvullende overeenkomst uitsluitend als afvinkstuk wordt behandeld.
BFT noemt betalingen aan of door derden zonder zichtbare relatie en wijzigingen vlak vóór uitvoering als voorbeelden bij de subjectieve indicator. Zij vragen aandacht, maar bewijzen afzonderlijk nog geen witwassen. Betrek ook verklarende omstandigheden en geef aan welke onzekerheden na onderzoek blijven bestaan.
Fictief voorbeeld: een onbekende ontvanger vlak vóór afwikkeling
Na voorbereiding van de afrekening vraagt een contactpersoon om de verkoopopbrengst over te maken aan een tot dan toe onbekende onderneming. Als reden noemt hij de aflossing van een lening. De behandelaar bevestigt de instructie bij de bekende bevoegde vertegenwoordiger en vraagt onderbouwing van de gestelde schuld en ontvanger.
De aangeleverde overeenkomst noemt echter een andere schuldeiser. De behandelaar legt dat verschil vast en laat de gewijzigde betaling niet zonder nadere beoordeling uitvoeren. De verantwoordelijke notaris beoordeelt de aanspraak en betaalregels, de gevolgen voor het cliëntenonderzoek en de meldindicator afzonderlijk. Ook wanneer later een sluitende verklaring volgt, blijft de toets aan de notariële uitbetalingsregels nodig.
Leg drie besluiten herkenbaar vast
- Onderzoek: welke rollen, bevoegdheden en geldroute zijn vastgesteld en welke noodzakelijke informatie ontbreekt nog?
- Uitbetaling: welke handeling is onder de toepasselijke notariële regels toegestaan, door wie is dat beoordeeld en op welke stukken berust dit?
- Melding: is een toepasselijke indicator vervuld en wanneer werd het ongebruikelijke karakter bekend?
Artikel 16 Wwft omvat ook voorgenomen ongebruikelijke transacties. Een geweigerd of ingetrokken uitbetalingsverzoek kan dus nog steeds een meldafweging verlangen. Zodra een meldplicht bestaat, mag onderzoek naar de uiteindelijke betaaloplossing die melding niet vertragen. Een FIU-melding geeft op zichzelf geen toestemming om uit te betalen of om gelden zonder andere grondslag onbeperkt vast te houden.
Bewaar de oorspronkelijke en gewijzigde instructie met de relevante onderbouwing en conclusies. Vanaf 10 juli 2027 wordt de AMLR grotendeels toepasselijk; toets vóór die datum uw onderzoeks- en meldprocedure opnieuw. De afzonderlijke notariële beoordeling blijft een eigen aandachtspunt.
Bronnen
- Wwft, artikelen 1a, 3, 5 en 16 — Wettenbank, versie 1 juli 2026.
- Wet op het notarisambt, artikel 25 — Wettenbank, actuele tekst geraadpleegd 21 november 2026.
- Specifieke leidraad voor notarissen en overige juridische dienstverleners, hoofdstukken 7–9 — BFT, 24 oktober 2024.
- Bijlage 1: voorbeelden bij de subjectieve indicator, onderdeel D — BFT, 24 oktober 2024.
- Uitvoeringsbesluit Wwft 2018, bijlage indicatorenlijst — Wettenbank, versie 30 april 2026.
- Verordening (EU) 2024/1624, artikelen 20, 69 en 90 — Europees Parlement en Raad, 31 mei 2024.
Herziening gepland vóór 10 juli 2027
De Europese anti-witwasverordening (AMLR) is grotendeels van toepassing vanaf 10 juli 2027. De redactie toetst deze pagina vóór die datum opnieuw; tot dan beschrijft hij het recht op de peildatum. Lees wat er voor uw organisatie verandert.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren